Een stel dat drie dagen per week thuiswerkt in Bretagne en de rest van de tijd in een appartement in Parijs verblijft, heeft in werkelijkheid twee woningen. Ieder van hen slaapt daar, ontvangt post en betaalt rekeningen. De vraag naar de hoofdverblijfplaats rijst dan met een nieuwe urgentie, omdat het Franse belastingrecht lange tijd slechts één hoofdverblijfplaats per huishouden erkende.
Beslissing van de Raad van State van 7 juli 2026: wat verandert voor getrouwde stellen
Tot voor kort paste de belastingdienst een eenvoudige regel toe: één fiscaal huishouden, één hoofdverblijfplaats. Getrouwde of geregistreerde partners die gezamenlijk belastingplichtig zijn, konden slechts één woning aanwijzen.
De Raad van State heeft in zijn beslissing van 7 juli 2026 (n° 506653) deze interpretatie gewijzigd. Hij oordeelde dat de hoofdverblijfplaats moet worden beoordeeld aan de hand van de situatie van elke belastingplichtige, zelfs wanneer de echtgenoten gezamenlijk belastingplichtig zijn. Twee partners kunnen dus in principe elk een woning hebben die als hoofdverblijfplaats wordt gebruikt, met name voor de toepassing van de woonbelasting op tweede woningen.
Dit punt verdient een nauwkeurige uitleg. De beslissing creëert geen automatisch recht op twee hoofdverblijfplaatsen. Het opent een mogelijkheid voor individuele beoordeling, woning per woning, partner per partner. Voor meer informatie over Onroerend Goed en Particulieren is deze jurisprudentiële wending gebaseerd op het bewijs van daadwerkelijke bewoning en niet alleen op het aangegeven adres.
Bewijzen van daadwerkelijke bewoning: de documenten die de belastingdienst onderzoekt
Het adres dat op de belastingaangifte staat, is niet voldoende. De Raad van State verduidelijkt dat dit een beoordelingscriterium vormt, maar geen onweerlegbare presumpie creëert. Met andere woorden, het aanvinken van een vakje op een formulier bewijst op zichzelf niets.
Wat telt, is de werkelijkheid van de bewoning. Woont u in een woning? Bewijs het met concrete documenten.
- De facturen voor water- en elektriciteitsverbruik tonen een regelmatige bewoning aan. Een woning die enkele maanden per jaar leegstaat, verbruikt weinig, en de belastingdienst weet dat.
- De opstalverzekering als hoofdverblijfplaats (en niet als tweede woning) is een sterk bewijs, net als de bank- en postadresregistratie.
- De schoolattesten van de kinderen koppelen het huishouden aan een specifieke gemeente. Als uw kinderen in Rennes zijn ingeschreven, is het moeilijk te beweren dat Parijs uw hoofdverblijfplaats is.
- Vervoersbewijzen (TER-abonnement, tol) of de telewerkovereenkomsten die met de werkgever zijn ondertekend, tonen een levensritme aan dat tussen twee locaties is verdeeld.
- Verklaringen van buren kunnen het dossier aanvullen, hoewel hun gewicht minder is in vergelijking met facturen.
Een simpele intentie om in een woning te wonen is niet voldoende: de daadwerkelijk vastgestelde bewoning prevaleert boven de verklaringen van intentie. Deze eis voor materieel bewijs is het centrale punt van het huidige geschil.
Hoofdverblijfplaats en belasting: verschillende effecten afhankelijk van de betrokken belasting
Erkennen dat een partner een woning als hoofdverblijfplaats gebruikt, heeft niet dezelfde gevolgen voor alle belastingen. Dit is een veelvoorkomende valkuil.
Woonbelasting op tweede woningen
De beslissing van de Raad van State richt zich direct op deze belasting. Als elke partner bewijst dat zijn of haar woning de hoofdverblijfplaats is, zou geen van beide woningen de extra belasting voor tweede woningen moeten dragen. In sommige gemeenten bedraagt deze verhoging significante niveaus. De financiële inzet is dus reëel.
Meerwaarde bij verkoop
De verkoop van een hoofdverblijfplaats profiteert van een totale belastingvrijstelling op de meerwaarde. Een tweede woning daarentegen, is onderworpen aan een specifieke belasting. Een woning als hoofdverblijfplaats kwalificeren op het moment van overdracht vereist dezelfde bewijzen van daadwerkelijke bewoning. De belastingdienst kan meerdere jaren teruggaan om de consistentie te controleren.
Vermogensbelasting op onroerend goed
Voor de IFI geldt dat de korting van 30 % alleen van toepassing is op de hoofdwoning van het fiscale huishouden. De erkenning van twee hoofdverblijfplaatsen door twee partners maakt het niet mogelijk om deze korting te verdubbelen. Slechts één woning profiteert hiervan per huishouden.
Dubbele woning om professionele redenen: aftrekbare kosten en voorwaarden
Buiten het geval van stellen kan een werknemer die om professionele redenen gedwongen is ver van zijn of haar gezin te wonen, bepaalde kosten die verband houden met deze dubbele woning aftrekken. Dit betreft kosten voor huisvesting, wekelijkse reizen en extra maaltijden.
De voorwaarde is strikt: de dubbele woning moet voortkomen uit een reële professionele verplichting, niet uit een keuze voor comfort. Een werknemer die tijdelijk naar een andere stad wordt overgeplaatst, voldoet aan dit criterium. Een zelfstandige die liever vanuit een vakantiehuis werkt, veel minder.
Deze kosten worden op werkelijke basis aangegeven, ter vervanging van de forfaitaire aftrek van 10 % op salarissen. Het is dus nodig om te berekenen of de werkelijke aftrek voordeliger is, wat afhangt van het bedrag van de gemaakte kosten in verhouding tot het inkomen.
Verandering van hoofdverblijfplaats: het moment van de aangifte telt
Verhuist u en wordt uw oude woning een tweede woning? De datum van de verandering heeft directe gevolgen. Fiscaal gezien is de hoofdverblijfplaats de woning die op 1 januari van het belastingjaar wordt bewoond. Een verhuizing in maart betekent dat de oude woning de hoofdverblijfplaats blijft voor de woonbelasting van dat jaar.
Voor de meerwaarde bij verkoop moet de woning de hoofdverblijfplaats zijn op het moment van overdracht. Een woning die enkele maanden voor de verkoop is leeggeruimd, verliest zijn beschermende status. De belastingdienst kijkt naar de werkelijke chronologie, niet naar de wens van de verkoper.
De beslissing van de Raad van State van juli 2026 opent een gemeten ruimte, geen absoluut recht. Elke situatie wordt beoordeeld op basis van bewijs, woning per woning, belasting per belasting. Het opbouwen van een solide dossier van bewijsmateriaal blijft de enige betrouwbare bescherming tegen een herziening.
